Dat Ludwig Wittgenstein een van de meest invloedrijke filosofen was van de twintigste eeuw zal (vrijwel) niemand willen betwisten. Maar in de loop der tijd is zijn invloed wel afgenomen, en vandaag de dag is zijn werk niet langer een standaardonderdeel in filosofische curricula. Er is natuurlijk nog veel reflectie op dat werk, maar dat is vooral exegetisch en in toenemende mate het terrein van specialisten. Betekent dit dat Wittgenstein niet langer relevant is voor de huidige filosofie?

In de lezing geeft Stokhof eerst een overzicht van een aantal centrale begrippen en ideeën uit zowel het vroege als het latere werk van Wittgenstein. Daarbij volgt hij vooral de ontwikkeling van Wittgensteins denken over het centrale begrip ‘betekenis’.

Vervolgens licht Stokhof toe hoe Wittgensteins werk van belang is geweest, in de filosofie, in daarbuiten, en hoe in de filosofie zelf dat belang is veranderd en afgenomen door de toenemende ‘academisering’ van de filosofie. De voorbeeldfunctie van de wetenschap veranderde de filosofie niet alleen organisatorisch maar ook inhoudelijk en Wittgensteins werk paste daar steeds minder in.

Wordt dit dan een lezing over het verleden? Niet helemaal. In het laatste deel van de lezing zal Stokhof betogen dat aan Wittgensteins werk een alternatieve vorm van filosofiebeoefening kan worden ontleend, een die zich niet modelleert op het voorbeeld van de wetenschap maar die juist de randen daarvan opzoekt.
Tenslotte zal hij de relevantie van die vorm van filosofie illustreren aan de hand van een discussie over het begrip ‘begrijpen’ in de context van generatieve artificiële intelligentie.

Martin Stokhof is emeritus-hoogleraar taalfilosofie aan de Universiteit van Amsterdam en Jin Yuelin professor of logic aan Tsinghua University in Beijing. Hij publiceerde op het gebied van formele semantiek en pragmatiek, filosofie van de taalwetenschap, en het werk van Ludwig Wittgenstein. Onlangs verscheen van zijn hand Wittgensteins Betekenis. Hoe taal, handelen & wereld betekenis bepalen (Athenaeum, 2025).